Infecties te lijf gaan

Een hele dierentuin vol grote en kleine organismen kan zonder ons niet in leven blijven. Voor vele virussen, bacteriën, schimmels, wormen, parasieten en zelfs enkele insekten en spinnen zijn wij de uitgelezen gastheren. Hun verblijf bij ons gebeurt met of zonder onze toestemming. Eens ze zich in ons lichaam op hun gemak voelen en op de juiste plaats beland zijn, vermenigvuldigen ze zich in snel tempo. Zo maken ze ons ziek. Dat heet een infectie.

Maar onze gasten blijven niet lang; ze kijken al snel uit naar een nieuwe gastheer. Dat komt omdat het verdedigingsstelsel van het lichaam kort na de aankomst van deze belagers een strategie ontwikkelt om ze te vernietigen. AIs ze niet gauw een ander slachtoffer koloniseren, overleven ze deze tegenaanval niet.

De meeste infecties kunnen we dus zelf de baas. Maar sommige indringers gaan er zo hard tegenaan dat het lichaam het zwaar te verduren krijgt. Dan zijn geneesmiddelen die infecties te lijf gaan een zegen. Ze helpen om de belager eronder te krijgen. Het meest gekend zijn uiteraard de antibiotica; ze helpen bacteriële infecties overwinnen. Slechts enkele geneesmiddelen strijden samen met ons tegen virussen; het zijn de antivirale middelen. Ook schimmels krijgen ervan langs; antimycotica staan hier hun mannetje. Ten slotte kunnen wormen en darmparasieten eveneens met medicijnen vernietigd worden.

 
Antibiotica
Deze groep geneesmiddelen behoort tot de meest gebruikte medicijnen. Op het juiste moment genomen, kunnen ze ernstige schade aan het lichaam voorkomen en zelfs het leven redden. Maar verkeerd gebruik leidt tot een heleboel nare bijwerkingen. We staan eerst even stil bij het werkingsmechanisme van antibiotica.

 
Hoe werken ze?
Antibiotica zijn enkel doeltreffend tegen één soort indringers: bacteriën. Hoe ontregelen antibiotica het bacteriële leven? Er zijn verschillende soorten antibiotica en elke soort doet het op zijn manier.

Sulfonamiden zijn de oudste antibiotica. Ze blokkeren een voor de bacterie noodzakelijke voedingsstof (folinezuur). Op die manier geraakt de bacterie niet aan de nodige energie om zich voort te planten en sterft ze af. Heel veel bacteriën hebben zich al aangepast en kunnen zonder problemen sulfonamiden verdragen; ze zijn resistent geworden. Dat is op te lossen door twee soorten antibiotica te koppelen om zo toch de bacterie te verschalken. De combinatie sulfonamide/trimethoprim wordt daarom nog steeds gebruikt, en met succes, om bijvoorbeeld urineweginfecties en oorontstekingen te behandelen.

Penicillinen vernietegen de bacteriewand; zonder deze harde beschermlaag kan de bacterie niet lang overleven. Er bestaan verschillende soorten peni-cilline; ampicilline en amoxicilline zijn de meest bekende. Na enkele jaren penicillinegebruik ontwikkelen vele bacteriën een tegenzet: ze maken een stof aan die penicilline afbreekt! Deze substantie - penicillinase - maakt de penicilline onschadelijk vooraleer ze de bacterie kan aanvallen.

Maar ook het menselijk vernuft zit niet stil. Er zijn nu penicillinederivaten die weerstandig zijn tegen de inwerking van de bacteriestof penicillina¬se: de penicillinase-resistente penicillines. Een andere tegenzet is de penicilline te koppelen aan een chemische stof die de penicilline-afbrekende substantie van de bacterie neutraliseert; clavulaanzuur heeft dit effect. Zo kunnen de penicillines opnieuw hun werk doen. Het is nu wachten op de volgende stap in de bacteriële vindingrijkheid.

Ook cefalosporines werken op de wand van de bacterie. Het is een minder gekende groep antibiotica. Het gebruik ervan is meestal voorbehouden voor ernstige infecties waarbij opname in een ziekenhuis noodzakelijk is.

Tetracyclines laten de bacteriewand ongemoeid en werken in op de inwendige machinerie van de bacterie. Ze ontregelen het systeem om nieuwe bouwstenen aan te maken. Zo remmen ze de productie van eiwit-ten die de bacterie nodig heeft om zich te vermenigvuldigen. Deze groep antibiotica telt ook een groot aantal soorten, waarvan tetracycline en doxycycline de meest gebruikte zijn.

Er is nog een groep antibiotica die inwerkt op de eiwitaanmaak van de bacterie: de macroliden. Deze middelen worden vaak gegeven bij infecties van zwangere vrouwen en kinderen. De meest gekende produkten in deze groep zijn erythromycine en spiramycine. Recent werd de familie van de macroliden verrijkt met een nieuwkomer: roxithromycine.

De quinolones zijn een nieuwe familie antibiotica die op het einde van de jaren tachtig hun intrede deden in het anti-microben rijk. Ze werken in op het genetisch materiaal (DNA) van de bacterie door de software van de bacteriële computer te ontregelen. Quinolones maken het systeem dat instaat voor het maken van DNA-kopieën onklaar. Op die manier kun¬nen de bacteriën onmogelijk nakomelingen maken en zijn ze ten dode opgeschreven. Enkele bekende produkten zijn norfloxacine, ofloxacine en ciprofloxacine.

 
Welke infecties bestrijden ze?
In principe zijn antibiotica geschikt om alle bacteriële infecties te lijf te gaan. Maar welke infecties worden door bacteriën veroorzaakt? Dat uitmaken is niet zo'n eenvoudige zaak. Het vraagt veel ervaring van de arts om te bepalen of een infectie al dan niet door een bacterie veroorzaakt werd. En welk antibioticum moet hij of zij voorschrijven om met succes de bacterie uit te roeien? Want als je een antibioticum inneemt waar de bacterie niet gevoelig voor is, zal de infectie niet genezen!

Soms is laboratoriumonderzoek een belangrijke hulp. Een uitstrijkje van keel, urinebuis, vagina of baarmoederhals kan worden onderzocht op de aanwezigheid van bacteriële micro organismen. Zulke analyse is ook mogelijk met een opgehoeste fluim, urine, stoelgang of etter uit een abces.

Wat doet het laboratorium met deze stalen? Een gedeelte van deze geïnfecteerde vloeistoffen wordt op verschillende voedingsbodems gezet. Na enkele dagen is het mogelijk de groei van bacteriën vast te stellen. Zo kan nauwkeurig worden bepaald welke kiem de infectie heeft veroorzaakt. Maar er is meer. Het laboratorium kan meteen uitzoeken welke antibiotica geschikt zijn om de indringer te verdrijven.

 
Is er al een middel tegen herpes?
Virussen van de herpesgroep veroorzaken bij de mens veel voorkomende ziekten. Herpes simplex type 1 geeft de gekende koortsblaasjes aan de lippen, herpes labialis. Het type Il van Herpes simplex veroorzaakt een gelijkaardige aandoening aan de geslachtsdelen, herpes genitalis. Een derde virus, Herpes zoster-varicella, is de oorzaak van een ziekte bij kinderen: windpokken (ook wijnpokken of varicella genoemd).

Typisch voor herpesvirussen is dat ze na een eerste besmetting niet uit het lichaam verdwijnen. Ze blijven in een slapende toestand aanwezig. Worden ze wakker, dan is er een opflakkering van de oorspronkelijke ziekte, maar meestal minder erg. Er komen dan weer blaasjes aan de lip¬pen (herpes labialis) of aan de geslachtsorganen (herpes genitalis). Het opnieuw wakker worden van Herpes zoster-varicella veroorzaakt een zona, een pijnlijke aandoening van de zenuwbanen.

Vroeger was het lijdzaam toezien tot de ziekte wegtrok, maar nu kan aciclovir helpen. Dit antivirusmiddel blokkeert de vermenigvuldiging van de herpesvirussen. Een opflakkering is dan veel vlugger voorbij. Maar aciclovir heeft niet de minste invloed op het slapende virus in het lichaam, dus het definitief uitroeien van herpes is niet mogelijk. Wel kan aciclovir het herpesvirus voortdurend in slapende toestand houden. Het dagelijks innemen van aciclovir blijkt opflakkeringen van herpes labialis en herpes genitalis volledig uit te schakelen.

 

Meer weten over SOA medicijnen? Bezoek dan:

https://onlineapotheek.co/soa/

https://onlineapotheek.io/soa/

https://apotheekzonderrecept.co/soa/